از تجاوز و سوءاستفادۀ جنسی در قبرستان بهشت صادق تا کانونی برای تجمیع آسیب‌ها
اشتراک گذاری

قبرستان بهشت صادق چه آسیب های اجتماعی و روانی به محلۀ شکری وارد ساخته؟ محل قرارگیری این قبرستان چه تبعات جامعه شناختی برای شهر به همراه داشته؟

سلماز عماری؛ کارشناس دفتر مشاوره و سوپروایزر روانشناسی بهزیستی

سیراف‌خبر؛ ایرن واعظ زاده: قبرستان بهشت صادق چه آسیب های اجتماعی و روانی به محلۀ شکری وارد ساخته؟ محل قرارگیری این قبرستان چه تبعات جامعه شناختی برای شهر به همراه داشته؟ پیش از این در گزارش«هیچ کس محلۀ شکری و معضل قبرستان را در محلۀ ما نمی بیند؛ ما واقعاً در عذابیم»، به سراغ مردم محله رفتیم و نظرات آنان را جویا شدیم؛ نظراتی که بر اوج نارضایتی آنان دلالت می کرد. اینک در مصاحبه با دکتر سلماز عماری، به آسیب شناسی قبرستان بهشت صادق برای شهر و محله شکری پرداخته ایم؛ آسیبی هایی که از تجاوز تا ایجاد کلونی اقشار آسیب دیده و آسیب رسان را شامل می شود:

وجود قبرستان بهشت صادق در سطح شهر چه مسائل اجتماعی و روانی را به دنبال دارد؟

از اینکه وجود قبرستان ها در سطح شهر یک آسیب است، هیچ تردیدی در آن نیست؛ چراکه در قبرستان ها معمولاً چارچوب قوی‌ای وجود ندارد و اگر توجه کرده باشید در تمام شهرها، قبرستان ها به محلی برای تجمع معتادین، بروز آسیب های اجتماعی، روابط نامشروع جنسی و … تبدیل شده است. شما اگر در قبرستان قدم بزنید گاهی متوجۀ وجود سرنگ در آنجا می شوید که نشان می دهد وقتی هوا رو به تاریکی می رود، قبرستان مکان امنی برای معتادین است که متأسفانه نظارتی هم در آنجا برای عدم ورود این افراد صورت نمی گیرد. همچنین ما گزارش‌هایی داشته ایم از کسانی که برای اولین بار مورد تجاوز و یا سوءاستفادۀ جنسی قرار گرفته اند که در همین قبرستان بهشت صادق بوده است. اگر قبرستان از سطح شهر فاصله داشته باشد، شرایط متفاوت‌تر می شود؛ چون نیاز به ایاب و ذهاب وجود دارد، شرایط آسیب را کاهش می دهد؛ مثلاً دیگر همۀ معتادین و گروه ها نمی توانند برای انجام کار خلاف به راحتی وارد قبرستان شوند.

شما اگر در قبرستان قدم بزنید گاهی متوجۀ وجود سرنگ در آنجا می شوید که نشان می دهد وقتی هوا رو به تاریکی می رود، قبرستان مکان امنی برای معتادین است که متأسفانه نظارتی هم در آنجا برای عدم ورود این افراد صورت نمی گیرد. همچنین ما گزارش‌هایی داشته ایم از کسانی که برای اولین بار مورد تجاوز و یا سوءاستفادۀ جنسی قرار گرفته اند که در همین قبرستان بهشت صادق بوده است.

مسئلۀ دیگر این است که قبرستان ها عامل شیوع بسیاری از بیماری ها می باشند؛ پس به لحاظ بهداشتی هم مشکلاتی وجود دارد و این مسئلۀ مهمی است که می تواند روی سلامت و بهداشت آن منطقه اثر بگذارد؛ کما اینکه به لحاظ اقتصادی هم مشکلاتی ایجاد می کند؛ چراکه همیشه در محل هایی که قبرستان در آن واقع شده، قیمت زمین ها متفاوت بوده و املاک ارزش کمتری پیدا می کنند. علاوه بر این موارد، آلودگی صوتی و صدای شیون و گریه و زاری که مرتباً شنیده شده و افرادی دیده می شوند که در حال وداع با عزیزانشان هستند، برای ساکنان آن محلات بسیار آزاردهنده است؛ حتی اگر کسی ساکن آنجا نباشد و فقط بخواهد از آنجا بگذرد، این جریانات را مشاهده می کند که باعث ایجاد مشکلات روان شناسی زیادی در فرد می شود. برای افرادی که باید هر روز از این مسیر عبور کنند یا کسانی که خانه‌هایشان در محلات اطراف است، قطعاً این سر و صداها روی روحیاتشان اثر می گذارد.

یک روی دیگر سکه هم وجود دارد که بُعد اعتقادی و معنوی آن است و یادآور می شود این دنیا فانی بوده و نقش‌هایی که انسان در طول روز ایفا می کند، همه گذرا هستند و در نهایت هیچ چیز ماندگار نخواهد بود؛ بنابراین، این مسئله سبب می شود انسان رنج کمتری متحمل شود خصوصاً برای افرادی که در شرایط سختی زندگی می کنند.

 

عواقب روحی و روانی این مسئله بر ساکنان آن منطقه چیست؟ مثلاً آیا پژوهشی در این راستا صورت گرفته که ثابت کند افراد آن منطقه نسبت به سایر مردم شهر پرخاشگرتر یا افسرده تر هستند؟

خیر! پروهش مدون و آماری در این زمینه وجود ندارد که بتوان به آن استناد کرد. اما مسئلۀ بدیهی و مسلم این است که وقتی در آنجا ارزش ملک و اجاره بها کمتر است، پس افرادی که بضاعت مالی کمتری دارند می توانند در آن منطقه جمع شوند که معمولاً نیز دچار آسیب‌هایی مثل افسردگی یا پرخاشگری می باشند؛ مثلاً بسیاری از زنان آسیب دیده ای که در سایر نقاط شهر خانه پیدا نکرده اند، توانسته اند در خیابان شکری اسکان کنند. به بیان دیگر، نمی توان گفت چون آن ها در کنار قبرستان زندگی می کنند پس پرخاشگرتر و افسرده تر هستند، بلکه محیط آنجا باعث جذب افراد با این سطح و طبقۀ اجتماعی پایین و آسیب های بیشتر می شود. ما می توانیم به تجربه این را بگوییم که محیط این منطقه، کانون جذبی برای تراکم آسیب های اجتماعی می شود؛ اما چون آمار و پژوهشی  نداریم که به آن استناد کنیم، به نظر می رسد که این گونه باشد. مورد دیگر این است که وقتی مهاجرت از روستاهای کمتر توسعه یافته اتفاق می افتد، افراد بیشتر جذب همین مناطق می شوند که باعث تراکم فرهنگ های مختلف در آنجا می گردد.

 

آیا می توان گفت که این وضعیت به تدریج افزایش پیدا می کند؟

بله قطعاً همینطور است. به هر حال این افراد یکسری تعاملات اجتماعی دارند و می توانند آدم های جدیدی را جذب کنند. شما اگر شنیده یا بررسی کرده باشید، هیچ وقت روسپی خانه ها یا توزیع کنندگان و مصرف کنندگان مواد مخدر را در خیابان بیسیم یا مدرس پیدا نمی کنید. آن ها اغلب به خاطر مسائل اقتصادی در مناطق شلوغ یا اصطلاحاً بی در و دروازه مستقر می شود. زنان خودسرپرست یا مردان مجرد و بیکاری که تنها زندگی می کنند نیز می توانند یکی از مشتریان خانه های این منطقه باشند که مستعد آسیب بوده و مشکلات اجتماعی خاص خودشان را دارند.

بسیاری از زنان آسیب دیده ای که در سایر نقاط شهر خانه پیدا نکرده اند، توانسته اند در خیابان شکری اسکان کنند. به بیان دیگر، نمی توان گفت چون آن ها در کنار قبرستان زندگی می کنند پس پرخاشگرتر و افسرده تر هستند، بلکه محیط آنجا باعث جذب افراد با این سطح و طبقۀ اجتماعی پایین و آسیب های بیشتر می شود.

 

به لحاظ مسائل روان شناختی،  انتقال قبرستان به تنگک را چگونه ارزیابی می کنید؟ با توجه به اینکه قبرستان بهشت صادق هم تا شهریور ماه کاملاً پر می شود و باید یک قبرستان جدید فعال شود.

در طول بسیاری از ادوار گذشته چون قبرستان ها ارتباط مستقیمی با اعتقادات افراد داشتند، همواره مورد احترام و تأکید آن ها بودند، به همین دلیل هر زمان می خواستند کاری در قبرستان ها انجام دهند، بازخوردها و ممانعت های اجتماعی زیادی در این خصوص وجود داشت؛ مثلاً هر گونه تحول عمرانی در قبرستان ها با مشکلات و مسائلی همراه بود. در حال حاضر هم بحث بر سر این است که تغییر در شرایط قبرستان ها چون ارتباط مستقیمی با اعتقادات مذهبی و حتی تاریخی افراد دارد، جریان هایی متعاقب این تغییرات به وجود خواهد آمد. هر کجا که گلزار شهدا باشد، مطمئن باشید حساسیت ها و عکس العمل های شدیدی در این باره وجود دارد و تحت هیچ شرایطی این اتفاق نخواهد افتاد. چون به هر جهت به لحاظ مذهبی برای نبش قبر، مرزها و موانعی وجود دارد. اما تعطیلی قبرستان شدنی است. علاوه بر این، شهر  روز به روز در حال گسترش است و اندکی دیگر قبرستان تنگک هم جزئی از شهر می شود، به نظر می آید که این کار صرفاً اتلاف زمان است.

 

با توجه به مشکلات موجود، چه اقداماتی می توان برای بهبود شرایط زیستی و کاهش آسیب ها در این منطقه انجام داد؟

 می توان در همین قبرستان فعلی تغییراتی ایجاد کرد؛ مثلاً نورافکن های آن را بیشتر یا فضا را به صورت پارک درآورده و آنجا را کمی زیباتر و شکیل تر کرد. همچنین اگر شهرداری ورود کند و تعریف خاصی از استانداردهای قبرها(مثلاً رنگ و ابعاد قبر) ارائه نموده و قبرها را منظم و هم سطح سازد، تأثیر زیادی در بهبود شرایط خواهد داشت.

اشتراک گذاری

لينک کوتاه :

دیدگاه بگذارید

avatar
  عضویت  
اطلاع رسانی