روز جهانی غذا و ده میلیون ایرانی گرسنه
اشتراک گذاری

۲۴ مهر روز جهاین غذا برای توجه دوباره به میزان هدر رفت غذاهایی است که می تواند جان میلیون ها انسان را نجات دهد. رضا پرتوی سنگی در یادداشت خود برای سیراف خبر به بررسی این مسئله و راهکارهای مقابله با دور ریختن غذا می پردازد.

هدر رفت غذا

سیراف خبر؛ رضا پرتوی سنگی: ۲۴ مهر روز جهانی غذا است. واژۀ غذا مفاهیم بسیاری دارد و علاوه بر تولید انرژی، موجب ساخت بسیاری از اندام‌ها می‌شود و تمامی اعمال بدن را حفظ و تنظیم می‌کند، اما معنای غذا چیزی بیش از تغذیۀ بدن است. ما از غذا خوردن لذت می‌بریم، غذا در ما احساس امنیت و شادمانی ایجاد می‌کند، برای برقراری ارتباط با دوستان از آن استفاده می‌کنیم و برای شادی، تعطیلات و جشن‌ها و نماد مذهبی هر روز استفاده می‌شود.

غذا بزرگ‌ترین مشغلۀ مردم دنیاست، زیرا بخش بزرگی از فعالیت‌های دنیا فقط تولید فرآوری و تهیه مواد غذایی است و انسان‌ها درصد مهمی از درآمد خود را صرف خرید و تهیۀ آن می‌کنند. حتی در برخی کشورها، کار بیش از سه چهارم جمعیت مستقیماً با تولید مواد غذایی در ارتباط است، اما به ندرت غذای کافی تولید می‌شود و میلیون‌ها نفر در دنیا دچار گرسنگی مزمن هستند. اولین بار سازمان ملل در سال ۱۹۴۵ پیشنهاد کرد ۱۶ اکتبر هر سال، مصادف با ۲۴ مهر برای توجه دادن جهانیان به مسئلۀ مهم غذا به عنوان روز جهانی غذا انتخاب شود. تصویب این روز در نوامبر سال ۱۹۷۲ در بیستمین کنفرانس کشورها که با شرکت اعضای سازمان خوار و بار و کشاورزی فائو (FAO) تشکیل شده بود توسط وزیر بهداشت مجارستان که ریاست این کنفرانس را بر عهده داشت اعلام شد. از آن به بعد، هر سال ۱۵۹ کشور جهان این روز را برای توجه دادن جهانیان به سایۀ سیاه فقر و گرسنگی که عده‌ای را از داشتن حداقلی از غذا که بتواند سلامت آن را تضمین کند محروم می‌کند، معطوف داشتند.

در سال ۲۰۱۸ روز جهانی غذا با شعار «تلاش برای دستیابی به گرسنگی صفر» در مقر فائو در رم برگزار شد.

این در حالی است که ما در سال ۲۰۱۹ با شعار جهانی تغذیه سالم برای دستیابی به جهانی بدون گرسنگی روبرو هستیم که طبق گزارش فائو (FAO) میزان گرسنگی در سطح جهان پس از یک دوره کاهش بار دیگر رو به افزایش گذاشته است. امروز ما شاهدیم که شمار زیادی از خانوارهای یمنی به دلیل گرسنگی و دسترسی نداشتن به غذا مجبور هستند برگ درختان را برای تغذیه حداقلی و نجات خود از مرگ ناشی از گرسنگی برگزینند و این تلخ‌ترین گزارش از نهادهای بین المللی درباره وضعیت وخیم گرسنگی مردم یمن می‌باشد.

در شهر اراک یک گروه مردمی به صورت شبانه روزی غذاهای اضافی رستوران‌های شهر را جمع آوری بسته بندی و بین نیازمندان توزیع می‌نماید که در انجام این امر نیز هیچ گونه کمکی از سوی دولت دریافت نشده است. در شهر تهران نیز یک گروه مردمی یک یخچال شیشه‌ای تهیه و در یکی از مناطق کارتن خواب قرار داده

اکنون در جهان ۸۱۵ تا ۸۲۰ میلیون نفر از سوءتغذیه مزمن رنج می‌برد.

۴۵ درصد از مرگ و میر در کودکان بخاطر سوءتغذیه است. گرسنگی در جهان حتی بیشتر از بیماری ایدز قربانی دارد. صلح در جهان امروز صرفاً به معنای نبود جنگ نیست، بلکه حتی نبود گرسنگی و فقر، وزن بیشتری از نبود جنگ است.

شعاری که وزارت بهداشت ایران امسال (۲۰۱۹) برای روز جهانی غذا اعلام نموده «اصلاح الگوی تغذیه برای حفظ ارتقاء سلامت» می‌باشد. این در حالی است که وضعیت کشور ایران برای الگوی مصرف غذا مطلوب نیست. آمارها نشان می‌دهد هم اکنون نزدیک به ۲۰ درصد یا بیشتر از افراد جامعه ایران، کمتر از نیاز خود انرژی و پروتئین دریافت می‌کنند، دقیقاً ده میلیون نفر از افراد جامعه زیر خط فقر زندگی می‌کنند و از نظر تغذیه و میزان کالری دریافتی در سطح بسیار پایینی به سر می‌برند.

هنگام دور ریختن غذا به این بیندیشیم که این غذا می‌تواند گرسنه‌ای  را برای یک روز هم که شده از گرسنگی و مرگ نجات دهد. به یاد داشته باشیم هم اینک نزدیک به یک میلیارد گرسنه در جهان وجود دارند. سازمان معتبری می‌گوید دویست میلیون کودک به سوءتغذیه مبتلا هستند و در هر دقیقه سی نفر به علت گرسنگی جان خود را از دست می‌دهند

اختلاف بیست برابری سطح درآمدی بین دو دهک بالایی و پایینی جامعه، می‌تواند علت اصلی چنین وضعیتی در الگوی مصرف مواد غذایی در بین جامعه باشد. در ایران بیش از بیست درصد جامعه توانایی مالی برای سیری شکم خود ندارند و حدود پنجاه درصد برای تأمین سیری سلولی دچار مشکل هستند.

کشور ایران از یک طرف با کمبودهای غذا و تغذیه‌ای گوناگون از جمله سوءتغذیه‌ای پروتئین، انرژی، کم خونی، فقر آهن و اختلال ناشی از کمبود ید، کمبود کلسیم، روی و سایر ویتامین‌ها مواجه است و از سوی دیگر نیز بیماری‌های قلب و عروق دامنگیر مردم شده است.  جالب است بدانیم مصرف نان در روستاها به شدت از شهرها بالاتر و مصرف قند و شکر تا حدی بیشتر است، در مقابل مصرف گوشت و تخم مرغ در شهرها بالاتر است.

توصیه‌های پزشکان بدون مرز

در این جا لازم می‌دانم توصیه‌های پزشکان بدون مرز در مورد ارزش گذاری به غذا را بیان کنم. ایشان می‌گویند: هنگام دور ریختن غذا به این بیندیشیم که این غذا می‌تواند گرسنه‌ای  را برای یک روز هم که شده از گرسنگی و مرگ نجات دهد. به یاد داشته باشیم هم اینک نزدیک به یک میلیارد گرسنه در جهان وجود دارند. سازمان معتبری می‌گوید دویست میلیون کودک به سوءتغذیه مبتلا هستند و در هر دقیقه سی نفر به علت گرسنگی جان خود را از دست می‌دهند. در حال حاضر بالغ به هشت صد میلیون مرد، زن و کودک در دنیا هر شب گرسنه می‌خوابند.

گرسنگی نه تنها باعث کوتاهی عمر می‌گردد، بلکه خسارت‌های جبران ناپذیری به صلح، آرامش و رفاه ملت‌ها وارد می‌سازد. این پدیده نیاز به عملیات عاجلی دارد که تنها تهیه غذا نبوده، بلکه ریشه یابی علل گسترش جهانی گرسنگی، پایداری و تداوم آن است.

تمرکز بر اهمیت بازۀ هزار روزه دوران جنینی تا دو سالگی درست زمانی که کالری و مواد مغذی کافی برای رشد کامل از اهمیت بسزایی برخوردار است، فعلاً در جهان معاصر برای همه کشورها میسر نمی‌باشد.

دین اسلام و امنیت غذایی برای انسان

لازم می‌دانم نظر دین مبین اسلام را در مورد غذا و تغذیه بیان کنم تا به اهمیت والای این امر بیشتر واقف شویم. از نظر اسلام نیاز انسان به غذا، مهم ترین و حیاتی ترین نیاز روزمره اوست که از تولد تا مرگ وی را همراهی می‌کند. رشد، طول عمر، تندرستی، آرامش اعصاب و روان، خلق و خوی و رفتار، توانمندی و قدرت، تکثیر نسل و تولید مثل و … همه به نوعی وامدار تغذیۀ سالمند. خداوند به اهل مکه دو چیز منت می‌نهد:  «غذا و امنیت »:

«الذی اطعمهم من جوع و آمنهم من خوف» همان کسی که آن‌ها را از گرسنگی نجات داد و از ترس و ناامنی ایمن ساخت.

غذا و تغذیه در آموزه‌های دینی همچون سایر موضوعات مورد توجه قرار گرفته است. مبدأ پیدایش غذا از جانب خداوند است که جهت تندرستی، تداوم حیات و توانمندی در انجام تکالیف به انسان عطا شده است. ده‌ها روایت از معصومین علیه السلام و ۲۵۰ آیه قرآنی بر اهمیت غذا و تغذیه دلالت می‌کنند.

سوال این است که اسلام، خوردن چه نوع غذاهایی را توصیه کرده است، چه مقدار باید غذا خورد، و همچنین تغذیه مسلمانان با کافران(بی دینان) چه تفاوتی دارد؟ افراد بی‌دین غذا می‌خورند بی‌آنکه به رجس و پلیدی و حلال و حرام بودن آن توجه داشته باشند. حیوانات علف می‌خورند بی‌آنکه بدانند از کجا آمده حلال است یا حرام؟ غصبی است یا مباح؟ ولی مومنان که به تأثیر اخلاق و معنوی غذا توجه دارند، مقید به رعایت غذای پاکیزه و حلال می‌باشند. سفارش پیامبر اسلام (ص) به مسلمانی که دوست داشت دعایش مستجاب شود، فرمود: غذای خود را پاکیزه کن و از هر گونه غذای حرام بپرهیز.

همچنین در مورد افراط و تفریط در رساندن غذا به بدن، حضرت امام رضا(ع) فرموده: بدن انسان، بسان زمین پاک و آماده برای زراعت است که اگر در آبادانی و آبدهی بدان مراقبت شود به گونه‌ای که آب نه فراوان تر از نیاز بدان برسد تا آن را  غرقاب و باتلاق کند و نه از اندازه کمتر باشد تا آن را به تشنگی گرفتار سازد آبادانی اش استمرار می‌یابد، اما اگر از آن غفلت شود به تباهی می‌گراید و علف هرز در آن می‌روید.

دور ریز غذا

فرهنگ عمومی برای استفاده صحیح  از غذا

طبق بررسی‌های به عمل آمده ۱۷ درصد غذای سفارش داده شده توسط هر فرد در نهایت خورده نمی‌شود، به جای دور انداختن غذا در سطل آشغال به مشتری خود یک جعبه جهت بردن باقی مانده غذایش بدهید، با این کار آن‌ها می‌توانند غذای خوشمزه شما را بعد از رسیدن به خانه در حالی که احساس سیری کمتری می‌کنند بخورند. اطمینان حاصل کنید که جعبه‌های شما دارای ابعاد مناسبی که شما بتوانید میزان زباله خود را کاهش دهید باشد. اگر این فرهنگ بین مردم ما جا بیفتد که می‌توان غذاهای اضافه آمده در دیس‌های مجالس را به نحو مناسبی جمع‌آوری، بسته بندی و در میان نیازمندان تقسیم کرد جای امیدواری است.[روز جهانی غذا روز مناسبی برای شروع می تواند باشد.]

هر چند که ممکن است غذاهای اضافی، غذاهای دست دوم باشند اما باز هم مرتب کردن این غذاها و رساندنشان به دست نیازمندان واقعی، بهتر از دور ریختن آن‌ها است چون ممکن است همین افراد نیازمند و آسیب دیده، غذای دور ریز را از سطل‌های زباله بردارند و بخورند. اگر تک تک ما اسراف نکنیم و فرهنگ استفاده به اندازه و درست را یاد بگیریم اتفاق قشنگی می‌افتد و آن کاهش آمار گرسنگی و سوء تغذیه است.

تجربیات سازمان‌های مردم نهاد از کمک‌های غذایی

به صورت تخمینی یک رستوران با ارائه خدمات کامل می‌تواند در حدود ۹۰۰ کیلوگرم زباله در طول یک هفته تولید کند. دیگر زمان آن رسیده که یک واحد مدیریت بازیافت زباله در رستورانتان در نظر بگیرید. اگر چه ممکن است فکر کنید که ایجاد یک رستوران حامی محیط زیست بسیار زمان بر و پرخرج باشد، اما بسیار متعجب خواهید شد وقتی بدانید این کار چقدر ساده و کم هزینه است.

در شهر اراک یک گروه مردمی به صورت شبانه روزی غذاهای اضافی رستوران‌های شهر را جمع آوری بسته بندی و بین نیازمندان توزیع می‌نماید که در انجام این امر نیز هیچ گونه کمکی از سوی دولت دریافت نشده است. در شهر تهران نیز یک گروه مردمی یک یخچال شیشه‌ای تهیه و در یکی از مناطق کارتن خواب قرار داده تا در آن افرادی که غذاهای اضافی از مراسم، مساجد و رستوران‌ها دارند در ظروف یکبار مصرف در داخل این یخچال قرار دهند تا افراد نیازمند و کارتن خواب‌ها به غذای سالم دسترسی داشته باشند. یکی از اعضاء این گروه می‌گوید ما برای راحتی میزبان‌های مجالس، ماشین می‌فرستیم و غذاهای اضافی را تحویل می‌گیریم و بسته بندی می‌کنیم و بدست انسان‌هایی  می‌رسانیم که دوست ندارند شأن انسانی شان برای لقمه‌ای نان زیر سوال برود!!!

دور ریز غذا

اهداف روز جهانی غذا

  • تشویق و تحریک ملت‌ها، سران دولت‌ها، مراکز بین المللی و نهاد غیردولتی به افزایش تولید محصول‌های کشاورزی برای پایان دادن به گرسنگی
  • تشویق به برقراری ارتباط کشورهای در حال توسعه برای همکاری‌های اقتصادی و کشاورزی و حمایت‌های متقابل فنی برای افزایش محصول
  • تشویق روستاییان به خصوص زنان برای مشارکت در تصمیم گیری‌هایی که شرایط زندگی شان را بهبود ببخشد
  • افزایش آگاهی عمومی ملل و توجه دادن آن‌ها به مسئلۀ گرسنگی در جهان
  • تشویق انتقال تکنولوژی به جهان در حال توسعه
  • به جوش آوردن همت و مسئولیت بین المللی و ملی برای جنگ علیه گرسنگی، سوءتغذیه و فقر و جلب توجه به تولید و توسعۀ کشاورزی پایدار.

اما آیا واقعا کشورهایی که این شعار را می‌دهند و عضو دائمی شورای امنیت هستند به این اهداف پای بندند؟

آیا مسئولین کشور عزیزمان ایران در رابطه با شعار جهانی «تغذیه سالم برای دستیابی به جهانی بدون گرسنگی» و ایرانی «اصلاح الگوی تغذیه برای حفظ و ارتقا سلامت» جدی اند؟!! روز جهانی غذا فرصت مناسبی است که به این پرسش ها دوباره و عمیق تر بیندیشیم.

 

اشتراک گذاری

لينک کوتاه :

دیدگاه بگذارید

avatar
  عضویت  
اطلاع رسانی